Leita frttum mbl.is
Embla

Bloggfrslur mnaarins, ma 2009

Hvs?

Af v konan er a verja sig fyrir einhverjum brjluum adanda er hn tuddi????? Hva er gangi arna mbl.is? a er ekkert grn a vera frgur henni Amerku. Var a horfa tt gr um brjlaa adendur og fkk bara hroll. Einnmyrti n John Lennon eins og flestir vita, sama kvld og hann hafi ur fengi eiginhandarritun hj honum. Einn reyndi a myra Ronald Reagan verandi forseta U.S.A. til a vekja athygli leikkonunnar Jodie Foster sr, annar bankai upp me blmasendingu heima hj einhverri leikkonu og skaut hana til bana egar hn kom til dyra. Ein leikkona var a koma fr hsinu snu egar brjlaur adandi rst hana og margstakk hana. Henni til happs kom vegfarandi og stvai brjlinginn og bjargai me v lfi hennar. N, vi munum ll hva kom fyrir Bjrk snum tma ekki satt? Hann var n ekki ltigeveikur gaurinn sem sendi henni sprengju sem innihlt sru og skaut svo sjlfan sig beinni.

En, neinei, Tyra er bara tuddi. Hvsss Angry


mbl.is Tuddinn Tyra
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Einhverfurf

g lendi oftar v en g nenni a telja a flk skilur ekki af hverju minn sonur ltur svona ea hinsegin vi hinar msu oft vieigandi astur. Mig langar oft a tskra etta fyrir flki en astunum sjlfum gefst kannski ekki tkifri til ess fyrir utan a stundum tek g bara ann plinn a au mega bara halda a sem au vilja. egar g san rekst texta semlsir essu svo velver g a deila honum me fleirum SmileHfundurinn er blaakona og mir barns me Asberger heilkenni. minn drengur s ekki me Asberger greiningu heldur einhverfurfinu me ADHD finnst mr essi texti eiga mjg vel vi okkur. Textann skrifar blaakonan til a fra mmur og afa barna me etta heilkenni. Mr finnst textinn bara eiga vel vi alla sem ekkja barn einhverfurfi. Langur texti en vel ess viri fyrir hugasama (og sem tengjast barni einhverfurfi):

Ef barnabarni itt hefur nlega fengi greiningu, vertu velkominn heim Asperger-heilkennisins. etta er dularfullur og stundum yfiryrmandi heimur, en samt ekki heimur til a vera hrddur vi. Og a srt leiur, vonsvikinn ea reiur vegna greiningarinnar, skaltu hafa huga a etta var fyrir bestu. v fyrr sem greiningin kemur, v fyrr getur jlfun hafist og betri horfur framundan.

Hj sumum fum og mmum kemur frttin eins og ruma r heiskru lofti. a voru reyndar erfileikar sklanum en sklinn er n ekki eins strangur og hann var hr ur fyrr. Og a voru lka hegunarvandaml heima, vissu au, en ekkert samt sem gur gamaldags agi" gat ekki btt. Hvers vegna grpa foreldrarnir dauahaldi essa greiningu eins og hn leysi allan vanda? Og hvers vegna eru rgjafar, slfringar, ijujlfar og srsklar allt einu komnir til skjalanna?

Er barni raun og veru svona miki ruvsi?

a vakna msar spurningar hj fum og mmum sem au leita svara vi. En ringulreiinni opnast mguleikinn a gerast ttakandi ar sem n er mikil og brn rf. Brn me Asperger-heilkenni hafa srstaka rf fyrir traust" flk sem gagnrnir au ekki ea ltur niur au af v a au eru ruvsi. au hafa rf fyrir stlega og fordmalausa afa og mmur sem taka eim eins og au eru og hafa rm fyrir au lfi snu. Ef r tekst a vinna traust eirra munu au meta vinttusamband ykkar vilangt.

g hef lesi blaagrein um Asperger-heilkenni. En g get enn ekki skili hva etta er.

Asperger-heilkenni er tegund af einhverfu og einhverfa er taugaboarskun sem hefur hrif heim manneskjunnar og a hvernig hn umgengst ara. Einhverfa er ekki geveiki og orsakast ekki af slmu uppeldi. sterkustu mynd sinni er einhverfa ftlun sem hefur vtk hrif allt lf barnisns. Mildari afbrigin koma fyrst og fremst fram frbrugnu hegunarmynstri. okkar menningarheimi er flk gjarnan dmt eftir flagslegri frni og ar af leiandi hafa frvik essu svii tluver hrif allt lfshlaup vikomandi.

hefur sennilega heyrt foreldrana kvarta yfir erfileikum me brnin heima -rhyggju, ofsahrslu og reiikstum. essi vandaml eru ekki slm hegun heldur vibrg barnsins vi v a geta ekki skili hva er a gerast kringum a og innra me v. Sumir srfringar hafa kalla etta hugarblindu", blindu sem veldur v a vikomandi hrasar og rekur sig flknum flagslegum astum sem hann getur ekki s".

En einmitt me essari blindu" viss atrii lfsins gerir Asperger-heilkenni huga barnsins kleift a einbeita sr srstakan htt sem flest okkar hinna erum fr um. a er nmara mis skynhrif, svo sem snertingu, hita og brag, og hugsanagangur ess er einskorari. margan htt er essi eiginleiki str kostur vi Asperger-heilkenni og stan fyrir v a margt flk me Asperger-heilkenni hefur n langt svii vsinda og lista.

a er eins og Asperger-heilinn s fddur me anna tunguml. Hann getur lrt tunguml okkar gegnum vandlega frslu ea sjlfsfrslu, en mun samt alltaf halda sinni eigin herslu. a fullori flk me Asperger-heilkenni list rangursrkan starfsferil og farslt lf mun a alltaf vera liti venjulegt flk.

g hef aldrei heyrt um etta fyrr.

a er ekkert skrti. Barnalknar lru etta ekki lknasklunum, kennarar frddust ekki um a snu nmi og fjlmilar minnast sjaldan a. Fram til rsins 1980 hafi standi ekki einu sinni fengi nafn rtt fyrir a upprunaleg skilgreining Hans Aspergers vri ger kringum 1940. a er mjg nlega sem standi hefur yfirleitt fengi athygli. En eftir v sem fagmennirnir uru upplstari fru eir a uppgtva a a vru nokkrir me Asperger-heilkenni arna ti.

manst kannski eftir skrtnu" barni fr sklarum num. einhverjum sem tti enga vini og var alltaf upptekinn af einhverju sem i hin hfu ekki minnsta huga , sem sagi skrtna hluti skrtnum tmum. tt heilkenni hafi aeins nlega fengi nafn hafa essi brn lifa og ori fullorin me rum brnum aldarair. Sum hafa fullorinsrum noti velgengni og hamingju rtt fyrir sitt greinda vandaml, lrt a fara kringum annmarka sna. nnur hafa haldi fram a lifa ruglingslegu og sru lfi sem au skilja aldrei hvers vegna au f engan botn .

Me viurkenningu Asperger-heilkenni getum vi n gefi nrri kynsl af Asperger-brnum mguleika sams konar lfi og nnur brn lifa.

Gott. Hvernig lgum vi etta svo?

a er ekki hgt a laga etta. rtt fyrir ll undur ntmavsinda eru enn til vandaml sem ekki hefur tekist a leysa. Enginn veit hva orsakar Asperger-heilkenni vsindamenn viurkenni erfafrilegan tt. Annmarkana hj barnabarninu nu er annig aeins hgt a skilja, minnka og vinna kringum. a krefst lisinnis fr llum ailum. En me tmanum og rttri mehndlun mun hegun barnsins og skilningur ess umhverfinu taka framfrum.

bostlum eru msar srhfar meferir einhverfu en flestum tilfellum vera foreldrarnir a bera fullan kostna. etta getur orsaka gfurlegt fjrhagslegt lag fjldskylduna. rtt fyrir a flest sveitarflg leggi n herslu srhf meferarrri fyrir Asperger-brn eru essi rri sjaldnast fullngjandi fyrir barni. vera foreldrarnir a fylla skari me eigin heimagerum rrum.

Lyflkningar standa lka til boa eim tilfellum a sl arf fgakennda hegun.En essi lyf mehndla ekki orsk Asperger-heilkennis. Jafnvel tt hgt s a draga r sumum einkennunum me lyfjum heldur vandamli fram a vera til staar.

a eru tal brn me svona erfileika. etta er bara hluti af v a vera fullorinn, er a ekki? Mr finnst hann vera fullkomlega elilegur.

Hann er elilegur. Og hann hefur hfileikann til a vaxa og vera yndislegur, elilegur fullorinn einstaklingur - srstaklega nna egar hann hefur veri greindur og fr srstaka jlfun. En hann er elilegur me vissum frvikum.

Annmarkarnir sem tengjast Asperger-heilkenni eru ekki alltaf strax merkjanlegir, srstaklega mildari afbrigin. Barni er venjulega mealgreint ea ar fyrir ofan en samt vantar eitthva, fyrst og fremst smu elishvt og sst hj rum brnum. Ef barnabarni itt virist fullkomlega elilegt" rtt fyrir greininguna leggur a sennilega mjg hart a sr til ess a reyna a passa inn - og a er ekki jafnauvelt og a snist.

Best er a mehndla barnabarni itt eins og a er - elilegt - en vera um lei tilbinn a taka vi rum fr eim sem nstir v standa vivkjandi bestu leiinni til a bregast vi kvenum astum.

sr a kannski ekki fljtu bragi, en Asperger-heilkenni arfnast srstakrar mehndlunar. au eru ekki sama elis og arar gerir af roskatruflunum barna og fagmannleg greining getur kvara mismuninn. Rng greining er vissulega mguleg en slkum tilfellum er alltaf viturlegra a lta au njta vafans. A ba og sj aferin" er httusm egar fyrir liggja snnunarggn sem gefa essa taugarskun sterklega til kynna.


Ef Asperger-heilkenni er erfafrilegt ir a a vi hfum a lka?

gtir haft a ea gtir ekki haft a. Venjulega hefur a minnsta kosti anna foreldri einhver Asperger-einkenni persnuleika snum og a virist lklegt a sama gildi um afa- og mmukynslina. En ur en fer varnarstu skaltu muna a a tti ekki a lta Asperger-heilkenni sem einhverja fjldskylduskmm. etta er frvik fremur en veila. Vi vitum a heimurinn hefur rf fyrir allar gerir af flki. a er liti a margt frgt flk hafi haft Asperger-heilkenni, ar meal Albert Einstein, Thomas Jefferson, Anton Bruckner og Andy Warhol. Vottur af einhverfu virist oft fa af sr snillinga.

Og a er n ekkert slmt a hafa fjlskyldunni!


Mir barnsins er alltaf svo reytuleg. Gti a ekki veri orskin?

a er lklegra a a s afleiingin. Hugleiddu hvernig lf hennar er: Hn arf stugt a fylgjast me v sem er a gerast kringum Asperger-barni sitt. Koma veg fyrir allt sem gti leitt til ess a reiikast brjtist t, sp fyrir um vibrg barnsins vi allar astur og bregast strax vi, leita a tkifrum til a kenna barninu flagslega hegun n ess a valda uppistandi o.s.frv. - srhverja mntu, srhvern dag. a er ekki a undra hn s ekki alltaf jafnupplg til a setjast niur me r yfir kaffibolla og spjalli.

Sannleikurinn er s a margar mur Asperger-barna berjast vi unglyndi. a murinni standi til boa mis asto eftir greininguna er hn samt fram s sem arf a fst vi hversdagserfileikana sem fylgja v a ala upp upp venjulegt barn. Hj mrgum mrum hefur etta fr me sr endalausa vinnu sem setur hennar eigin arfir til hliar. essi langvarandi andlega og tilfinningalega reyta getur sett mark sitt heilsu og lan allrar fjldskyldunnar.

Af essum stum urfa mur Asperger-barna a halda llum eim skilyrislausa stuningi sem unnt er a f, bi orum og athfnum.

Mig langar til a hjlpa og taka tt en sonur minn og konan hans fara alltaf vrn hva sem g segi ea geri.

Sonur inn og tengdadttir eru orin svo vn a verja barni sitt a a er ori hluti af vibrgum eirra. Gefu eim tma. egar au hafa fullvissa sig um stuning inn minnkar vikvmni eirra.

a versta sem getur sagt eru or sem mtti tlka sem efa um hfni eirra sem foreldra, and na greiningunni ea andstu na vi a lta sannfrast. Hr eru nokkur raunveruleg dmi r daglega lfinu sem mur Aspberger-barna hafa teki saman:

Lttu hann vera meira hj okkur. Vi skulum koma lagi hann!"
Hn getur lti svona heima hj sr en ekki MNU heimili!"
Hann myndi ekki hega sr svona ef vrir ekki tivinnandi!"
g l n upp fjgur brn ein. tt bara tv og getur ekki sia au!"
Ekki tra llu sem essir slfringar segja, hann vex upp r essu, sannau til!"
a er ekkert a henni. ert a gera lfalda r mflugu. Ertu viss um a a srt ekki bara sem arft a fara til slfrings?"
Auvita hann vi vandaml a stra fyrst urftir a taka hann r sklanum fyrir essa srkennsluvitleysu!"
N dgum urfa allir a hafa eitthva fnt nafn vandamlunum!"
gerir ekki anna en kvarta yfir v hva allt s erfitt hj r!"

ff!

Mundu a foreldrar Asperger-barna mta essari srandi og aumkjandi afstu hverjum degi - fr strtisvagnastjrum, kennurum, lknum, (jlfurumSmile)og ngrnnum. olinmisrskuldur eirra fyrir ess httar gagnrni er lgur, srstaklega vegna ess a au eya allri orku sinni a ala upp erfitt barn. Forastu srandi athugasemdir fyrir alla muni. Og ef fleiprar einhverju t r r vart hikau ekki vi a afsaka a.

Hva get g gert fyrir au?

Finndu leiir til a vera hjlplegur. Lttu au vita a anna hjarta vilji deila byrinni me eim - og a s itt. Reyndu a nlgast greinar um Asperger-heilkenni og sendu eim eintak. a snir a srt hugasamur. Spuru hvernig mefer og jlfun barnsins gangi. Vertu kafur og bjartsnn. Lttu au vita a r finnist au vera a vinna gott starf. Sndu sam egar a vi, egar au urfa a taka erfiar kvaranir ea egar au urfa a segja einhverjum fr v hva dagurinn hafi veri hrilegur.

Ef br nlgt skaltu hugleia hva gtir ltt miki undir me v a gefa foreldrunum fr eitt og eitt kvld. Ef veist ekki hvernig tt a mehndla barni einn skaltu eya svolitlum tma a sj hvernig foreldrarnir fara a - ea bjast til a gta barnsins eftir a a er komi rmi. Hva sem bst til a gera verur v vel teki.

Hvers arfnast barnabarni mitt fr mr?

Hann arfnast ess a vita a srt rugg hfn ruglingslegum heimi. a getur snst allnokku a fara fram , a bija ig a sna sveigjanleika vi barn sem virist ekki geta haga sr almennilega. En stfni af inni hlfu mun aeins reisa vegg milli n og barnsins. Ef hegun ess og framkoma eru a gera ig vitlausan biddu foreldrana um r um hvernig eigir a bera ig a me au heima hj r.

Lru a hlusta barni egar a segir a a vilji ekki eitthva. Kannski finnst sumum brnum gaman a eya nokkrum klukkutmum flamarkai en hugsau ig vel um ur en dregur Asperger-barni anga. Alagau ig a rfum barnsins annars ttu httu a eyileggja tma ykkar saman.

Rgastu vi foreldrana egar ert vafa.

Almennt tala skaltu einsetja sr a nota tmann til a njta barnsins eins og a er - einstk og venjuleg manneskja. essi gremjulegi rjskuvottur sem a hefur komi sr upp er a vera mesta leikni ess til a lifa af. Og jafnvel tt barni virist hrtt vi nstum allt skaltu viurkenna a a er eins og blindingi - a krefst mikils hugrekkis af v a komast gegnum hvern dag. Lttu hugrekki ess og rautseigju vekja adun na.

Ef g a segja eins og er er mr oft rtt egar g er nlgt dtturdttur minni. g veit ekkert hva g a gera egar hn fer a haga sr undarlega.

a hefur enginn sagt a a yri ltt. En a er auveldara a umgangast flest Asperger-brn egar maur er einn me eim. Finndu tilefni til a fara me barninu gngutr ea a dunda r me v vinnuskrnum. Segu barnabarninu nu sgur, srstaklega sgur sem snerta r hliar lfsins sem Asperger-heilkenni hafa hrif . a mun njta ess a heyra um egar varst ltil stelpa og gast ekki aga yfir leyndarmlum ea hva a var erfitt a lra a reima skna. gtir sagt barninu fr v hva reyndir oft a finna rttu orin til a segja ea a hafir lka urft v a halda a f a vera stundum ein. ess konar sgur geta bundi ig og barnabarni sterkum bndum.

tt eftir a uppgtva a barni getur tala ratma um eftirltisefni sitt. Ekki rvnta. Ef etta er eitthva sem varst fr um er arna tkifri til a lra. Finndu tmaritsgreinar um efni svo a i hafi alltaf einhvern njan flt a ra. egar fram la stundir finnuru kannski lei til a vekja huga ess rum hlutum. En gerir ekki anna en a hlusta og deila me barninu eldmi ess krasta umruefninu mun barnabarninu skiljast a mmu yki vnt um sig.

egar ert me barninu samt ru flki ea almenningsstum gti veri hjlplegt a hugsair r sjlfan ig sem blindrahund. Mundu a barni er vissan htt blint". Bentu vandamla-svi og leibeindu v kringum au, tskru flagslegar astur sem a getur ekki s" og segu v fr hva gerir mean snir hva skuli gera. Me v a gera etta hjlparu barninu a vera ruggara nvist inni og tekur samtmis tt srstakri jlfun ess.

Avrun: Fylgstu me tilfinningasveiflum. Asperger-brn eiga oft mjg erfitt me a koma reiu tilfinningar snar. Ef verur rei gti barni misst stjrn sr vegna ess a a er frt um a kljst vi reii na og eigin ringulrei samtmis. Stilltu skap itt egar barni er klaufalegt, rjskt ea skapstyggt. Vi astur egar verur a taka af skari skaltu halda rddinni rlegri, hreyfa ig hgt og yfirvega og segja barninu hva tlar a gera ur en framkvmir a. Fu r hj foreldrunum um hvernig eigir a fst vi reikst svo a srt vibinn fyrir fram en geru itt besta til a forast a au brjtist t.

Hr eru nokkrar einfaldar reglur a hafa huga egar umgengst barnabarni itt:

  • Hrsau barninu fyrir a sem a leysir vel af hendi.

  • Vertu tttakandi hugamlum barnsins.

  • Kynntu r hvaa atferlisjlfun er rlg fyrir barni.

  • Viurkenndu tjningu barnsins reii.

  • Virtu hrslu barnsins hn virist heimskuleg.

  • Hafu stjrn skapi nu.

  • Ekki segja barninu a a muni vaxa upp r erfileikum snum.

  • Ekki gera grn a barninu, stra v, hta v ea ltillkka.

  • Ekki tala vi barni eins og a s heimskt.

  • Ekki bera a saman vi systkini ess.

  • Ekki finnast vera hjlparlaus - biddu um hjlp.

Nancy Mucklow


http://einhverfa.is//


125 dagar til jla

gst 2017
S M M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Heimsknir

Flettingar

  • dag (21.8.): 0
  • Sl. slarhring: 0
  • Sl. viku: 0
  • Fr upphafi: 16224

Anna

  • Innlit dag: 0
  • Innlit sl. viku: 0
  • Gestir dag: 0
  • IP-tlur dag: 0

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband